Bir alanın UNESCO Dünya Mirası Listesi’ne girmesi, onun yalnızca bir ülke için değil tüm insanlık için olağanüstü değer taşıdığı anlamına gelir. Türkiye, bu listede en çok alana sahip ülkelerden biri. Videomuzda, çekildiği dönemde listede yer alan 21 Türk mirasını bir araya getirdik. Bu rehberde aynı alanları, gezi planı yapmayı kolaylaştırmak için bölgelere göre grupladık. Liste zaman zaman yeni alanlarla genişlediği için güncel sayıyı UNESCO’nun resmi sitesinden kontrol etmenizi öneririz.
Marmara ve Trakya
İstanbul’un Tarihi Alanları: Sultanahmet, Süleymaniye, Zeyrek ve kara surları bölgelerini kapsayan bu alan, Türkiye’nin listeye ilk girenlerinden. Ayasofya, Topkapı Sarayı ve Sultanahmet Camii bu alanın en bilinen yapıları. Ayrıntılı bir plan için İstanbul rehberimize bakabilirsiniz.
Edirne Selimiye Camii ve Külliyesi: Mimar Sinan’ın “ustalık eserim” dediği cami, Osmanlı mimarisinin zirvesi kabul edilir. İstanbul’dan günübirlik ya da bir gecelik bir geziyle görülebilir.
Bursa ve Cumalıkızık: Osmanlı İmparatorluğu’nun doğuşunu anlatan bu alan; Bursa’daki külliyeler, çarşılar, hanlar ve yakınındaki tarihi Cumalıkızık köyünden oluşur.
Truva Antik Kenti (Çanakkale): Homeros’un destanlarıyla ünlenen kentin katmanları, binlerce yıllık bir yerleşim tarihini gözler önüne serer. Yakındaki Truva Müzesi de ziyareti tamamlar.
Ege
Efes (İzmir): Celsus Kütüphanesi, Büyük Tiyatro ve Yamaç Evler ile Akdeniz dünyasının en etkileyici antik kentlerinden biri.
Bergama (İzmir): Akropol, tiyatro ve Asklepion ile antik çağın kültür merkezlerinden biri.
Hierapolis-Pamukkale (Denizli): UNESCO listesinde hem doğal hem kültürel değeriyle yer alan, beyaz travertenleri ve antik kentiyle Türkiye’nin en tanınmış manzaralarından biri.
Afrodisias (Aydın): Mermer işçiliği ve heykeltıraşlık okuluyla bilinen antik kent.
Akdeniz
Xanthos-Letoon (Antalya-Muğla sınırı): Likya uygarlığının başkenti Xanthos ve dini merkezi Letoon; kaya mezarları ve yazıtlarıyla Likya kültürünü anlamak için en önemli alanlar.
İç Anadolu
Göreme Milli Parkı ve Kapadokya Kaya Yerleşimleri: Peri bacaları, kayaya oyulmuş kiliseler, yeraltı şehirleri ve vadileriyle Türkiye’nin en ünlü UNESCO alanlarından biri. Kapadokya’da sıcak hava balonu, vadi yürüyüşleri ve rehberli turlar için seçenekleri Viator’daki Kapadokya turları arasında karşılaştırabilirsiniz.
Hattuşa (Çorum): Hitit İmparatorluğu’nun başkenti; Aslanlı Kapı ve yakındaki Yazılıkaya açık hava tapınağı ile etkileyici.
Çatalhöyük (Konya): Dünyanın bilinen en eski yerleşimlerinden biri; Neolitik dönemde insanların nasıl yaşadığına dair eşsiz bilgiler sunar.
Safranbolu (Karabük): İyi korunmuş Osmanlı konaklarıyla tarihi bir şehir. Teknik olarak Karadeniz Bölgesi’nde yer alsa da Ankara’dan kolay ulaşılır.
Gordion (Ankara-Polatlı): Frig başkenti; tümülüsleri ve Midas efsanesiyle bilinir.
Anadolu’nun Ortaçağ Ahşap Hipostil Camileri: Afyonkarahisar, Ankara, Eskişehir, Kastamonu ve Konya’daki ahşap direkli camilerden oluşan bu seri alan, ortaçağ Anadolu ahşap işçiliğinin seçkin örneklerini bir araya getirir.
Doğu ve Güneydoğu Anadolu
Divriği Ulu Camii ve Darüşşifası (Sivas): Taş kapılarındaki olağanüstü süslemelerle Anadolu Selçuklu sanatının şaheserlerinden biri.
Nemrut Dağı (Adıyaman): Kommagene Kralı Antiochos’un dev heykelleriyle çevrili tümülüs; özellikle gün doğumu ve gün batımında ziyaret edilir.
Diyarbakır Kalesi ve Hevsel Bahçeleri: Kilometrelerce uzanan surlar ve Dicle kıyısındaki tarihi bahçeler.
Ani Arkeolojik Alanı (Kars): Ortaçağın büyük kentlerinden birinin kalıntıları; ayrıntılar için Doğu Anadolu rehberimize göz atabilirsiniz.
Göbeklitepe (Şanlıurfa): Yaklaşık 12 bin yıllık geçmişiyle insanlık tarihine dair bilinenleri değiştiren Neolitik yerleşim.
Arslantepe Höyüğü (Malatya): Binlerce yıllık kesintisiz yerleşim katmanlarıyla erken devlet örgütlenmesine ışık tutan bir höyük.
Gezi planı için öneriler
UNESCO alanlarının hepsini tek seferde görmek mümkün değil; ancak bölgesel rotalarla birkaç alanı aynı seyahatte birleştirebilirsiniz:
- Marmara turu: İstanbul, Edirne, Bursa ve Cumalıkızık, Truva.
- Ege turu: Efes, Bergama, Pamukkale ve Afrodisias.
- İç Anadolu turu: Kapadokya, Hattuşa, Çatalhöyük, Gordion.
- Güneydoğu turu: Göbeklitepe, Nemrut, Diyarbakır.
Bölgeler arası uçuşları karşılaştırmak için: Türkiye iç hat uçuşları. Rota üzerindeki konaklama seçenekleri için: UNESCO rotası otelleri.
Ziyaret ipuçları
- Türk vatandaşları için Müzekart, Kültür ve Turizm Bakanlığı’na bağlı birçok ören yeri ve müzede avantaj sağlar. Kapsamı değişebileceği için güncel listeyi kontrol edin.
- Ören yerlerinin çoğunda gölge çok azdır; yaz aylarında sabah erken saatleri tercih edin.
- Bazı alanlarda kazı ve restorasyon çalışmaları nedeniyle bölümler geçici olarak kapalı olabilir.
- Nemrut Dağı ve Göbeklitepe gibi uzak alanlar için ulaşımı önceden planlayın.
Dünya mirası listesine aday alanlar
UNESCO’nun kalıcı listesinin yanında, Türkiye’nin geçici listesinde de onlarca alan bulunur. Bu alanlar, ileride kalıcı listeye girmeye aday olarak değerlendirilir. Gezilerinizde bu alanları da ziyaret etmek, yarının dünya miraslarını bugünden görmek anlamına gelir. Ayrıca UNESCO’nun “Somut Olmayan Kültürel Miras” listesinde de Türkiye’ye ait pek çok gelenek yer alır; ebru, Türk kahvesi kültürü ve Nevruz bunlardan bazılarıdır.
Son söz
Videomuz, Türkiye’nin dünya mirası alanlarını tek bir yolculukta izlemenizi sağlıyor; bu rehber ise o yolculuğu gerçeğe dönüştürmeniz için bir başlangıç. Kaçını gördünüz, hangisi listenizde? Bir sonraki seyahatinizi bu mirasların etrafında planlamaya ne dersiniz?
