Hollanda, haritada küçük ama hikâyeleri büyük bir ülke. İki belgeselimizde bu ülkenin hem bisiklet kültürünü hem de topraklarının dörtte birinden fazlası deniz seviyesinin altında olmasına rağmen nasıl batmadığını anlattık. Bu yazıda o hikâyelerden 12 sıra dışı bilgiyi derledik. Rota için Hollanda gezi rehberimize bakabilirsiniz.
Denizle verilen mücadele
1. Topraklarının önemli kısmı deniz seviyesinin altında. Hollanda’nın yaklaşık dörtte biri deniz seviyesinin altındadır; ülkenin büyük bölümü ise sel riski taşıyan alçak arazilerdir.
2. “Polder”: Denizden alınan topraklar. Hollandalılar yüzyıllar boyunca setlerle çevirdikleri alanların suyunu yel değirmenleri ve sonra pompalarla boşaltarak yeni topraklar kazandı. Flevoland eyaleti neredeyse tamamen bu şekilde 20. yüzyılda denizden kazanıldı.
3. Havalimanı deniz seviyesinin altında. Amsterdam’ın Schiphol Havalimanı, eski bir gölün kurutulmuş yatağına kurulmuştur ve deniz seviyesinin birkaç metre altındadır.
4. Delta Projesi. 1953’teki büyük sel felaketinden sonra inşa edilen setler, barajlar ve dev fırtına bariyerleri dünyanın en büyük sel koruma sistemlerinden biridir.
Bisiklet ülkesi
5. İnsan sayısından fazla bisiklet. Hollanda’da nüfustan fazla bisiklet olduğu tahmin edilir. Utrecht’te dünyanın en büyük bisiklet otoparklarından biri bulunur.
Gezgin olarak: Kırmızı asfaltlı şeritler bisiklet yoludur; üzerinde yürümeyin ve zil sesini duyduğunuzda hemen kenara çekilin.
6. Bisiklet hırsızlığı da yaygın. Bisikletler bu kadar çok olunca hırsızlık da yaygındır. Kiraladığınız bisikleti mutlaka iki kilitle bağlayın.
Lale ve ticaret
7. Laleler Osmanlı üzerinden geldi. Lale Orta Asya ve Anadolu kökenlidir; 16. yüzyılda Osmanlı’dan Avrupa’ya ulaştı. 17. yüzyılda Hollanda’da lale soğanlarının fiyatı o kadar yükseldi ki, “lale çılgınlığı” tarihin bilinen ilk spekülatif balonlarından biri olarak anılır.
8. Dünyanın ilk halka açık şirketlerinden biri. 1602’de kurulan Hollanda Doğu Hindistan Şirketi (VOC), hisselerini halka satan ilk şirketlerden biri olarak kabul edilir; Amsterdam Borsası da dünyanın en eski borsalarından biridir.
Şehirler ve gündelik hayat
9. Amsterdam ahşap kazıklar üzerinde. Yumuşak zemine kurulu şehrin tarihi binalarının çoğu, toprağa çakılmış ahşap kazıklar üzerinde durur. Bazı evlerin hafif eğri görünmesinin nedeni de budur.
10. Dar evler ve çatı kancaları. Kanal evlerinin cephesindeki kancalar, dar merdivenlerden çıkmayan eşyaların halatla yukarı çekilmesi için kullanılır. Evlerin dar olmasının vergilendirme ile ilgili olduğu da sıkça anlatılır.
11. Turuncu bir kutlama. Kral Günü’nde (27 Nisan) tüm ülke turuncuya bürünür; sokaklar dev bir bit pazarına ve festivale dönüşür. Turuncu, kraliyet ailesi Oranje-Nassau Hanedanı’ndan gelir.
Gezgin olarak: Bu tarihte Amsterdam’da konaklama fiyatları yükselir ve şehir merkezi çok kalabalık olur.
12. Dünyanın en uzun boylu halklarından biri. Hollandalılar, ortalama boy sıralamalarında dünyanın en uzun halkları arasında yer alır.
Son söz
Hollanda’yı gezerken, gördüğünüz her kanal, set ve değirmenin aslında denizle yüzyıllardır süren bir mücadelenin parçası olduğunu bilmek, manzaraya bambaşka bir anlam katıyor.
Sıkça sorulan sorular
Hollanda'da bisiklet kiralamak kolay mı?
Evet. Şehirlerde çok sayıda kiralama dükkânı vardır; büyük tren istasyonlarında da bisiklet kiralama noktaları bulunur.
Laleler gerçekten Türkiye'den mi geldi?
Lale Orta Asya ve Anadolu kökenlidir; 16. yüzyılda Osmanlı İmparatorluğu üzerinden Avrupa'ya ulaştı ve Hollanda'da büyük bir tutkuya dönüştü.
